ከUAE ወደ ኢትዮጵያ ሀዋላ፦ የCBUAE ፈቃድ ምድብና የመጨረሻ ETB

በUAE የሚሠሩ ኢትዮጵያውያን ሀዋላ ከመላካቸው በፊት ሁለት ጥያቄ አላቸው፦ «ይህ exchange ቤት በእርግጥ ገንዘብ የመላክ ፈቃድ አለው ወይ?» እና «ቤተሰቤ እጅ ላይ በመጨረሻ ስንት ብር ይደርሳል?»። ሁለቱም በግምት የሚመለሱ አይደሉም። የመጀመሪያው መልስ በUAE ማዕከላዊ ባንክ (CBUAE) ደንብና ይፋ በሆነው Register ውስጥ አለ። ሁለተኛው ደግሞ በተሰጠዎት quote እና በኢትዮጵያ ባንኮች በይፋ በሚያወጡት ተመን መካከል በሚሠራ ቀላል ስሌት ይገኛል።

በUAE በኩል፦ ሁሉም የexchange ፈቃድ ሀዋላ መላክ አይፈቅድም

በUAE ያለው ወቅታዊ ደንብ Exchange Business Regulation, C 7/2025 ነው። በCBUAE Rulebook ላይ ከ26/6/2025 ጀምሮ ተፈጻሚ ሆኖ ሁኔታው In-Force ተብሎ ተመዝግቧል። አንቀጽ 31 ከዚህ በፊት የነበረውን የ2014 Notice No. 1/2014 እንደሻረውና እንደተካው ይገልጻል፤ ስለዚህ በኢንተርኔት ላይ የ2014ቱን ደንብ የሚጠቅሱ አሮጌ ጽሑፎች ዛሬ አይሠሩም።

አንቀጽ 2.2 ደግሞ ግልጽ ነው፦ ከCBUAE ፈቃድ ሳይኖር በUAE ውስጥ exchange business መሥራት አይቻልም። በአንቀጽ 1.13 ትርጓሜ መሠረት exchange business ውስጥ ምንዛሬ መለወጥ፣ ሀዋላ መላክና የWPS ደመወዝ ክፍያ ይካተታሉ።

ምስል፦ CBUAE Rulebook — Exchange Business Regulation፣ አንቀጽ 3 የፈቃድ ምድቦች። የተፈተሸበት ቀን 2026-09-20።

ፈቃዱ በአራት ምድብ ተከፍሏል፤ ልዩነቱ ለላኪው በጣም ተግባራዊ ነው፦

• Category I — ምንዛሬ መለወጥ፣ ሀዋላ እና የWPS ደመወዝ ክፍያ።
• Category II — ምንዛሬ መለወጥ እና ሀዋላ (አንቀጽ 3.3.1 እና 3.3.2)።
• Category III — አንቀጽ 3.4.1 እንደሚለው ምንዛሬ መለወጥ ብቻ ነው፤ ሀዋላ መላክ አይችልም።
• Category IV — አንቀጽ 3.5.1 መሠረት በሞባይል ወይም በድር መተግበሪያ ብቻ ሀዋላ ይልካል፤ አንቀጽ 3.6 ደግሞ ይህ ፈቃድ cash-in ወይም cash-out እንደማይፈቅድ ይደነግጋል።

ስለዚህ «ተመኑ ይሻላል» የተባለ ቤት Category III ከሆነ ሀዋላ የመላክ ሥልጣን የለውም። እንዲሁም Category IV የሆነ አገልግሎት ጥሬ ገንዘብ ተቀብሎ ወይም አስረክቦ የሚሠራ ከሆነ ከደንቡ ውጭ ነው።

ፈቃዱን በCBUAE Register ማረጋገጥ

CBUAE ፈቃድ የሰጣቸውን ተቋማት በድረ ገጹ ላይ በሚገኘው Search Financial Institutions ገጽ በይፋ ማየት ይቻላል። መፈለጊያው በInstitution Name፣ በLicence type እና በHead Office ማጣራት ይፈቅዳል፤ Licence type ዝርዝር ውስጥ Exchange Business የሚል ምርጫ አለ።

ምስል፦ CBUAE Register — Search Financial Institutions። የተፈተሸበት ቀን 2026-09-20።

የውጤት ሠንጠረዡ የተቋሙን ስም፣ የፈቃድ ዓይነት፣ የሚገኝበትን ኢሚሬት እና Identification Number ያሳያል፤ ከጎኑ ሙሉውን ዝርዝር በPDF የሚያወርድ አማራጭ አለ። የሚጠቀሙበት ቤት ስም በዚህ ዝርዝር ውስጥ ካልወጣ፣ ገንዘብ አያስረክቡ።

Register ላይ መኖሩ ግን ስለ ምድቡ ሙሉ መልስ ላይሰጥ ይችላል። ስለዚህ ካውንተር ላይ ሀዋላ የመላክ ፈቃድ እንዳላቸው በቀጥታ ይጠይቁ፤ የተሰቀለውንም ፈቃድ ይመልከቱ።

ካውንተር ላይ የሚፈትሿቸው የአንቀጽ 24 ግዴታዎች

አንቀጽ 24 ፈቃድ ባለው ተቋም ላይ የሚጥላቸው ግዴታዎች ውስጥ ብዙዎቹ በዓይን የሚታዩ ናቸው፦

ምስል፦ CBUAE Rulebook — Exchange Business Regulation፣ አንቀጽ 24.14–24.17። የተፈተሸበት ቀን 2026-09-20።

• ደረሰኝ ፦ አንቀጽ 24.9 ለእያንዳንዱ ግብይት ኦፊሴላዊ ደረሰኝ በወረቀት ወይም በኤሌክትሮኒክ መንገድ እንዲሰጥ ያስገድዳል። «ደረሰኝ የለም» የሚል መልስ ተቀባይነት የለውም።
• የሂደት መረጃ ፦ አንቀጽ 24.10 ሀዋላው የደረሰበትን ደረጃ ደንበኛው የሚያውቅበት ሥርዓት እንዲኖር ይጠይቃል። ስለዚህ reference ቁጥርና የመከታተያ መንገድ የመጠየቅ መብት አለዎት።
• የተመንና ክፍያ ሰሌዳ ፦ አንቀጽ 24.17 የምንዛሬ ተመኑና የአገልግሎት ክፍያው በሁሉም ፈቃድ ባላቸው ቦታዎች፣ በተቋሙ ድረ ገጽና በዲጂታል ቻናሎች በግልጽ እንዲታይ ያስገድዳል። ተመኑ በአፍ ብቻ የሚነገርዎት ከሆነ ሰሌዳውን ይጠይቁ።
• የሥራ ቦታ ፦ አንቀጽ 24.14.1 ተቋሙ CBUAE ካጸደቀው ቦታ ውጭ exchange business መሥራት እንደማይችል ይደነግጋል። ስለዚህ ካምፕ ወይም መኝታ ቤት ድረስ መጥቶ ጥሬ ገንዘብ የሚሰበስብ «ወኪል» ከደንቡ ውጭ ነው።
• ፈቃድ ማከራየት ክልክል ነው ፦ አንቀጽ 24.7 ተቋሙ ፈቃዱን ለሌላ ወገን እንዳያከራይ ይከለክላል። «የእገሌ ፈቃድ ሥር ነው የምሠራው» የሚል ሰው ማስጠንቀቂያ ነው።
• ስሙ ማሳሳት የለበትም ፦ አንቀጽ 24.16.1 ሕጋዊ ስሙና የንግድ ስሙ በCBUAE መጽደቅ እንዳለበትና ስለ ሥራው ባህርይ ደንበኛን የሚያሳስት ቃል መያዝ እንደሌለበት ይገልጻል።

የመጨረሻውን ETB ከመላክዎ በፊት ማስላት

ፈቃድ ማረጋገጥ ገንዘብዎ እንዳይጠፋ ይጠብቃል፤ ጥሩ ተመን ግን አያረጋግጥልዎትም። ወጪው ከክፍያው ይልቅ በተመኑ ውስጥ ተደብቆ ይቀመጣል። ስለዚህ ሁለት ቁጥር ያስፈልግዎታል፦ የተሰጠዎት ተመን፣ እና ኢትዮጵያ ውስጥ ይፋ የሆነው ተመን።

የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ (CBE) ዕለታዊ ተመኑን ለሕዝብ ያወጣል። በ2026-09-21 የወጣው ሠንጠረዥ የUAE ዲርሃምን በCash Buying 43.6278 ብር እና በCash Selling 44.5004 ብር ያሳያል፤ የአሜሪካ ዶላር Cash Buying ደግሞ 160.2319 ብር ነው።

ምስል፦ Commercial Bank of Ethiopia — Daily Exchange Rates፣ የ2026-09-21 ሠንጠረዥ። የተነሳበት ቀን 2026-09-21።

ይህ ቁጥር ምክንያታዊ መሆኑን ራስዎ መፈተሽ ይችላሉ። ዲርሃም ከዶላር ጋር በ3.6725 ተያይዟል፤ ስለዚህ 43.6278 × 3.6725 ≈ 160.22 ብር ይሆናል፤ ይህም ባንኩ ለዶላር ካስቀመጠው 160.2319 ብር ጋር በተግባር እኩል ነው። ማለትም CBE በዲርሃም ላይ ተጨማሪ ቅናሽ አልጣለም።

ስሌቱ ራሱ ቀላል ነው፦

የመጨረሻ ETB = (የላኩት AED − ክፍያ በAED) × የተሰጠዎት ተመን

ለማሳያ ያህል፣ አኃዞቹን በራስዎ quote መተካት እንዳለብዎት አስተውለው፦ 1,000 AED ቢልኩ፣ ክፍያው 15 AED ቢሆንና ተመኑ 43.00 ብር ቢሰጥዎት፣ ተቀባዩ 985 × 43.00 = 42,355 ብር ያገኛል። በCBE የዕለቱ የግዢ ተመን ሲለካ 1,000 × 43.6278 = 43,627.80 ብር ይሆን ነበር። ልዩነቱ 1,272.80 ብር ማለትም ከ2.9 በመቶ በላይ ነው። ይህን ልዩነት የሚያዩት ክፍያውንና ተመኑን ለየብቻ ሲያሰሉ ብቻ ነው።

ሁለት ነገር ግን ያስታውሱ። አንደኛ፣ የCBE ሠንጠረዥ ባንኩ ራሱ የውጭ ምንዛሬ የሚገዛበት ተመን እንጂ ሀዋላ ለሚከፍል ማንኛውም ተቋም የተረጋገጠ የክፍያ ተመን አይደለም፤ እንደ መለኪያ ይጠቀሙበት እንጂ እንደ ቃል ኪዳን አይቁጠሩት። ሁለተኛ፣ ተመኑ በየቀኑ ስለሚቀየር ንጽጽሩ በአንድ ቀን ውስጥ መሠራት አለበት። የባንክ ተመንና የNBE አመላካች ተመን እንዴት እንደሚለያዩ የNBE አመላካች ተመንና የባንክ ተመን ንጽጽር ላይ በዝርዝር ተቀምጧል።

በኢትዮጵያ በኩል፦ ከፋዩ ተቋም ፈቃድ ሊኖረው ይገባል

ገንዘቡ የሚወጣበትም ጫፍ ፈቃድ ይፈልጋል። NBE በMoney Remittance Transfer Agencies ገጹ ላይ ፈቃድ የሌለው የሀዋላ አገልግሎት መስጠትም ሆነ መጠቀም በኢትዮጵያ ሕግ የሚያስቀጣ መሆኑን ይገልጻል፤ በገጹ የወጣው ኦፊሴላዊ ዝርዝር እንደ August 7, 2026 የተዘጋጀ ነው።

ምስል፦ National Bank of Ethiopia — Money Remittance Transfer Agencies ገጽ። የተፈተሸበት ቀን 2026-09-16።

ቤተሰብዎ ገንዘቡን የሚቀበልበት ባንክ ወይም ተቋም በዚህ ዝርዝር ውስጥ መኖሩን ከመላክዎ በፊት ያረጋግጡ። ጥርጣሬ ካለዎት NBE በዚሁ ገጽ ላይ [email protected] የሚል ኢሜይልና 6230 የሚል የስልክ መስመር ያቀርባል።

ሀዋላው ካልደረሰ የሚከተሉት ቅደም ተከተል

ሁለተኛ ጊዜ አይላኩ። ቅደም ተከተሉ ይህ ነው፦

1. በUAE ወዳለው ተቋም ቅሬታዎን በጽሑፍ ያቅርቡ፤ የደረሰኙን ቅጂና reference ቁጥር ይዘው ይሂዱ።
2. መፍትሔ ካላገኙ፣ CBUAE በConsumer ገጹ ላይ ፈቃድ ያላቸውን የፋይናንስ ተቋማት የሚመለከት ቅሬታ ወደ www.sanadak.gov.ae እንዲቀርብ ይመራል፤ ገጹ Sanadak የUAE ombudsman unit መሆኑን ይገልጻል። ለአጠቃላይ ጥያቄ የCBUAE መስመር +971 2 691 5555 እና [email protected] ናቸው።
3. ችግሩ በኢትዮጵያ በኩል በሚከፍለው ተቋም ላይ ከሆነ፣ ተቀባዩ በቅድሚያ ለዚያ ተቋም ቅሬታ ያቅርብ፤ ከዚያ ወደ NBE complaint office ይሂድ።

ደረሰኝ፣ የተመን ማስረጃ፣ reference ቁጥርና የደብዳቤ ልውውጥ ሁሉ ያስቀምጡ። ያለ እነዚህ ማስረጃዎች ቅሬታ ማቅረብ ከባድ ይሆናል። በሳዑዲ በኩልም የሚልኩ ከሆነ፣ ከሳዑዲ ሲልኩ የexchange ቤቱ ፈቃድና የላኪው መብቶች ተመሳሳዩን ፍተሻ በSAMA ደንብ ያሳያል።

«ካምፕ ላይ ተቀብዬ ቤት ውስጥ ብር እከፍላለሁ»

በUAE ዲርሃም ተቀብሎ በኢትዮጵያ ያለ ሌላ ሰው ብር የሚከፍልበት የግል ዝግጅት ርካሽ ሊመስል ይችላል። ነገር ግን ደረሰኝ የለውም፣ የፈቃድ ቁጥር የለውም፣ ቅሬታ የሚቀርብበት አካል የለውም፣ እና በሁለቱም አገሮች ደንብ መሠረት ከሕግ ውጭ ነው። ከላይ እንደተጠቀሰው አንቀጽ 24.14.1 ፈቃድ ካለው ቦታ ውጭ መሥራትን ይከለክላል። የማስመሰያ ምልክቶቹን ሕገወጥ hawala እና የማስመሰል መልዕክቶች መለያ ምልክቶች ላይ ይመልከቱ።

እንዲሁም USDT ወይም ሌላ ክሪፕቶ ለቤተሰብ መላክ የሕጋዊ ሀዋላ ምትክ አይደለም። የNBE የሀዋላ ደንብ የሚመለከተው ፈቃድ በተሰጣቸው ተቋማት በኩል የሚያልፍ ገንዘብን ነው።

ምንጮች

• CBUAE Rulebook — Exchange Business Regulation (C 7/2025)
• CBUAE — Search Financial Institutions (Register)
• CBUAE — Consumer
• Commercial Bank of Ethiopia — Exchange Rates
• National Bank of Ethiopia — Money Remittance Transfer Agencies

የCBUAE ገጾች የተፈተሹት 2026-09-20፣ የNBE ገጽ 2026-09-16፣ የCBE ተመን ደግሞ 2026-09-21 ነው። ተመን፣ ክፍያና የፈቃድ ዝርዝር ስለሚቀያየሩ በሚልኩበት ቀን እንደገና ይፈትሹ።