दशैं–तिहारमा रेमिट्यान्स कहिले आउँछ? NCHL प्रणाली बिदा र अन्तिम कार्य दिन

विदेशबाट पैसा पठाएपछि "कति बेला आइपुग्छ?" भन्ने प्रश्नको जवाफ तपाईंले कति बजे send थिच्नुभयो भन्नेमा मात्र भर पर्दैन। परिवारको खातामा रकम जम्मा हुने दिन नेपालको भुक्तानी प्रणाली खुला छ कि छैन भन्नेले तय गर्छ। दशैं र तिहारमा यी प्रणाली लगातार धेरै दिन बन्द हुन्छन्, र तालिका आधिकारिक रूपमा पहिल्यै प्रकाशित भइसकेको हुन्छ। यो लेखले २०८३/८४ को आधिकारिक बिदा तालिका पढेर "कुन दिनसम्म पठाए चाडअघि पुग्छ" भन्ने आफैं हिसाब गर्ने तरिका देखाउँछ।

यस लेखको मुख्य तस्बिर नेपाल क्लियरिङ हाउस लिमिटेड (NCHL) को प्रणाली बिदा तालिकाको पहिलो भाग हो।

छोटो उत्तर

1. दशैंमा NCHL प्रणाली २०२६-१०-१८ देखि २०२६-१०-२३ सम्म बन्द हुन्छ; तिहारमा २०२६-११-०८ देखि २०२६-११-१२ सम्म र छठमा २०२६-११-१५ मा।
2. शनिबार पनि कार्य दिन नभएकाले दशैंको वरिपरि लगातार ८–९ दिन अन्तर-बैंक क्लियरिङ चल्दैन। चाडअघि खातामा पुर्‍याउन २०२६-१०-१६ (शुक्रबार) भित्रै प्रक्रिया पूरा हुने गरी पठाउनुहोस्।
3. विदेशी मुद्रा (FCY) का लागि अमेरिकी बिदामा पनि प्रणाली बन्द हुन्छ — यो लेख प्रकाशित भएको २०२६-१०-१२ (Columbus Day) त्यस्तै दिन हो।
4. बिदाका दिन NRB को दर पनि बदलिँदैन। "आज rate राम्रो छ, अहिल्यै पठाउनुहोस्" भन्ने हतार प्रायः बिक्री दबाब हो।
5. एउटै बैंकभित्रको जम्मा, नगद भुक्तानी काउन्टर वा wallet चाहिँ अन्तर-बैंक क्लियरिङमा नभर्ने हुन सक्छ — आफ्नो सेवासँग पहिल्यै सोध्नुहोस्।

पैसा कहाँ अड्किन्छ भन्ने बुझ्नुहोस्

विदेशबाट पठाएको रकम सामान्यतया तीन खुड्किलो पार गर्छ: (१) पठाउने देशको इजाजतप्राप्त कम्पनीले तपाईंको रकम लिन्छ, (२) त्यो कम्पनीले नेपालको साझेदार संस्थाको खातामा विदेशी मुद्रा पुर्‍याउँछ, (३) नेपालको साझेदारले प्राप्तकर्तालाई NPR दिन्छ।

तेस्रो खुड्किलोमा मात्र नेपालको बिदाले असर गर्छ, र त्यो पनि प्राप्तकर्ताको खाता कुन बैंकमा छ भन्नेमा भर पर्छ। भुक्तानी दिने संस्था र प्राप्तकर्ताको बैंक फरक भए रकम अन्तर-बैंक प्रणालीबाट जानुपर्छ। NCHL-IPS प्रणालीको आधिकारिक purpose सूचीमा REMI – Remittance Payment भन्ने छुट्टै कोड नै छ, जसको विवरण "Transaction is related to payment of remittance proceeds" लेखिएको छ।

NCHL का आधिकारिक समय तालिकाअनुसार IPS मा १६:०० अघि आइपुगेको कारोबार सोही दिन (T+0) क्लियर हुन्छ, पछि आएको भोलिपल्ट (T+1)। चेक क्लियरिङमा नियमित सत्रको presentment १५:०० मा बन्द हुन्छ र settlement १७:१५ पछि सुरु हुन्छ। तर यी सबै कार्य दिनमा मात्र लागू हुन्छन् — बिदाको दिन सत्र नै चल्दैन।

२०८३/८४ को NCHL प्रणाली बिदा

NCHL ले २०२६/०४/१४ देखि २०२७/०४/१३ सम्मका प्रणाली बिदा एउटै पृष्ठमा प्रकाशित गरेको छ। चाडसँग जोडिएका मितिहरू:

तालिकाको नेपाली मिति स्तम्भले आफैं देखाउँछ — कात्तिक १ भनेको २०२६ अक्टोबर १८ हो। त्यसैले कात्तिक ४ मा पर्ने विजया दशमी (२०२६ अक्टोबर २१) पूरै बिदा अवधिभित्र पर्छ।

सावधानी: यही कागजमा दुई ठाउँमा टाइपिङ त्रुटि छ — पंक्ति २ मा "World Labor Day (May 1)" को अंग्रेजी मिति २०२६.०९.०७ लेखिएको छ जबकि नेपाली मिति २०८३।०१।१८ (मे १) हो, र तिहारको अन्तिम नेपाली मितिमा वर्ष २०८२ टाइप भएको छ। चाडका लागि अंग्रेजी मिति स्तम्भ नै भरपर्दो छ, तर कुनै पंक्तिमा दुविधा लागे दुवै स्तम्भ भिडाएर हेर्नुहोस्।

विदेशी मुद्राका लागि थप बिदा छन्

धेरैलाई थाहा नभएको कुरा: NCHL ले विदेशी मुद्रा (FCY) का लागि मात्र लागू हुने छुट्टै बिदा सूची पनि निकाल्छ, र त्यसमा अमेरिकी संघीय बिदाहरू छन्।

आउँदा महिनामा पर्ने FCY बिदा: २०२६-१०-१२ (Columbus Day), २०२६-११-११ (Veterans Day, तिहार बिदाभित्रै), २०२६-११-२६ (Thanksgiving), २०२६-१२-२५ (Christmas), २०२७-०१-०१, २०२७-०१-१८ र २०२७-०२-१५।

व्यावहारिक अर्थ: नेपालमा कार्यालय खुला भए पनि विदेशी मुद्राको खण्ड सर्दा एक दिन थपिन सक्छ। NPR मा अन्तिम भुक्तानी दिने बाटो अलग हुन सक्ने हुँदा सधैं ढिलाइ हुन्छ भन्ने चाहिँ होइन।

कुन दिनसम्म पठाउने — आफैं हिसाब गर्नुहोस्

NCHL का दुवै आधिकारिक समय तालिका (चेक क्लियरिङ र IPS) को पादटिप्पणीमा "Business Day: Monday to Friday" लेखिएको छ। तर NCHL कै FAQ पृष्ठले उच्च रकमका चेक सत्रबारे "available from Sunday to Friday" भन्छ। दुई ठाउँमा फरक लेखिएकाले आइतबारको सञ्चालनबारे आफ्नै बैंकसँग पुष्टि गर्नुहोस्; तलको तालिकामा दुवै सम्भावना राखिएको छ।

(सबै मिति सन् २०२६ का हुन्।) तिहारपछिको शुक्रबार (११-१३) एक दिन मात्र खुला हुन्छ, त्यसपछि फेरि दुई दिन बन्द। त्यो एक दिनमा धेरै कारोबार थुप्रिने भएकाले चाडको खर्च त्यहीँ भर पर्ने गरी नपर्खनुहोस्।

अर्को कुरा: १६ कात्तिक देखि १५ माघ सम्म हिउँद सत्र लागू हुन्छ। त्यस बेला IPS को दिनको अन्तिम सत्र (Exchange 9) चल्दैन र चेक क्लियरिङको समय १५ मिनेट घट्छ। माथिकै तालिकाको नेपाली–अंग्रेजी जोडीबाट हिसाब गर्दा १६ कात्तिक भनेको करिब २०२६-११-०२ हो, अर्थात् तिहारअघि नै हिउँद समय सुरु भइसक्छ र बेलुकापख पठाएको रकम भोलिपल्टको सत्रमा सर्ने सम्भावना बढ्छ।

बिदाको दिन "दर बदलियो" भन्ने दबाब

चाडमा हतार हुँदा "आजको rate छुटाउनुभयो भने घाटा" भन्ने कुरा धेरै सुनिन्छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको सार्वजनिक विनिमय दर सेवाबाट २०२६-०९-०८ देखि २०२६-१०-१२ सम्मका ३५ दिनको तथ्यांक हेर्दा देखिएको वास्तविकता फरक छ: हरेक शनिबार, आइतबार र सोमबार एउटै अंक दोहोरिन्छ।

यो क्रम अघिल्ला पाँचै हप्ता दोहोरिएको छ (०९-१२/१३/१४, ०९-१९/२०/२१, ०९-२६/२७/२८, १०-०३/०४/०५, १०-१०/११/१२)। अर्थात् शनिबार प्रकाशित अंक सोमबारसम्म उस्तै रहन्छ; नयाँ अंक सामान्यतया मंगलबारदेखि मात्र आउँछ।

यसभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा पृष्ठमै लेखिएको छ: खुला बजार दरको शीर्षकमुनि "(For the purpose of Nepal Rastra Bank)" र तालिकामाथि विभिन्न बैंकले quote गर्ने खुला बजार दर फरक हुन सक्ने टिप्पणी छ। त्यसैले NRB को अंक तुलनाको आधार मात्र हो, परिवारले पाउने दर होइन। निर्णय सधैं सेवाले देखाएको अन्तिम NPR बाट गर्नुहोस्।

बिदामा पनि चल्न सक्ने बाटाहरू

• नगद भुक्तानी काउन्टर: रेमिट्यान्स कम्पनीको आफ्नै शाखा वा एजेन्टबाट नगद लिने हो भने अन्तर-बैंक क्लियरिङ चाहिँदैन। तर चाडमा शाखाको समय फरक हुन्छ — प्राप्तकर्तालाई पहिल्यै फोन गरेर खुल्ने समय सोध्न लगाउनुहोस्।
• उही संस्थाभित्रको जम्मा: भुक्तानी दिने बैंक र प्राप्तकर्ताको बैंक एउटै भए रकम अन्तर-बैंक प्रणालीमा नगई जम्मा हुन सक्छ।
• wallet: खातामा भन्दा छिटो देखिन सक्छ, तर सीमा र KYC अवस्था मिलेको हुनुपर्छ।
• connectIPS जस्ता रियल-टाइम माध्यम: NCHL ले यसलाई "real-time retail payments" भनेको छ, तर प्रणाली बिदाका दिन कुन सेवा चल्छ भन्ने आफ्नो बैंकसँग पुष्टि गर्नुहोस्।

कुन माध्यम आफ्नो परिवारका लागि उपयुक्त हुन्छ भन्ने तुलना बैंक खाता, नगद र wallet मध्ये कुन रोज्ने मा छ।

चाडमा पठाउँदाको व्यावहारिक योजना

1. बफर राख्नुहोस्। सेवाले देखाएको अनुमानित समयमा कम्तीमा दुई कार्य दिन थप्नुहोस्; दशैंको वरिपरि त्यो अन्तर लामो हुन्छ।
2. ठूलो रकम र नयाँ प्राप्तकर्ता चाडअघि नै मिलाउनुहोस्। थप कागजात मागिए बिदामा समाधान गर्न गाह्रो हुन्छ।
3. Reference number सुरक्षित राख्नुहोस् र त्यो सार्वजनिक समूहमा नपठाउनुहोस्।
4. ढिलाइ गन्दा कार्य दिन गन्नुहोस्, बिदाका दिन होइन — त्यसपछि मात्र सेवा प्रदायकलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।

नाम नमिल्दा वा रकम अड्किँदा कहाँबाट सुरु गर्ने भन्ने चरणहरू रेमिट्यान्समा नाम नमिले वा ढिलो भए के गर्ने मा छन्। संस्थाले तोकिएको समयमा जवाफ नदिए नेपाल राष्ट्र बैंकको पोर्टलमा उजुरी दर्ता गर्ने तरिका NRB मा गुनासो कसरी दर्ता गर्ने मा दिइएको छ।

प्रायः सोधिने प्रश्न

दशैंको बिदामा पठाएको पैसा कहाँ बस्छ?

रकम हराउँदैन। पठाउने देशको कम्पनीले कारोबार दर्ता गरिसकेको हुन्छ; नेपालतर्फ अन्तर-बैंक भुक्तानी चाहिने भए त्यो प्रणाली खुलेको पहिलो कार्य दिनको सत्रमा प्रशोधन हुन्छ। त्यसैले दशैं बिदामा पठाएको रकम प्रायः १०-२५ वा १०-२६ पछि मात्र अर्को बैंकको खातामा देखिन्छ।

बैंक खुला छ भने क्लियरिङ पनि चल्छ?

सधैं होइन। शाखा खुला हुनु र अन्तर-बैंक प्रणाली चल्नु फरक कुरा हुन्। FCY बिदाका दिन त नेपालका कार्यालय खुला भए पनि विदेशी मुद्राको खण्ड सर्न सक्छ।

बिदाअघिको अन्तिम दिन कति बजेसम्म पठाउनु ठीक?

नेपालतर्फको IPS सत्र १६:०० मा बन्द हुने भएकाले नेपाली समय दिउँसोअघि नै प्रक्रिया पुग्ने गरी पठाउनु सुरक्षित हुन्छ। आफ्नो बैंक वा कम्पनीले यसभन्दा अगाडिको आन्तरिक cut-off राख्न सक्छ।

यी मिति हरेक वर्ष उस्तै हुन्छन्?

हुँदैनन्। NCHL ले हरेक नेपाली वर्षका लागि नयाँ तालिका प्रकाशित गर्छ, र चाडका मिति पात्रोअनुसार सर्छन्। पठाउनुअघि चालु वर्षको तालिका हेर्नुहोस्।

स्रोत

• NCHL — List of NCHL System Holidays 2083 (PDF)
• NCHL — Interbank Payment System (NCHL-IPS): purpose कोड र settlement session timing
• NCHL — Electronic Cheque Clearing (NCHL-ECC) timing
• NCHL — FAQs
• नेपाल राष्ट्र बैंक — दैनिक विदेशी विनिमय दर

तथ्य जाँच मिति: २०२६-१०-१२। बिदा तालिका, सत्रको समय र विनिमय दर परिवर्तन हुन सक्छन्। पठाउनुअघि आफ्नो बैंक वा रेमिट्यान्स कम्पनीसँग सोही दिनको cut-off पुष्टि गर्नुहोस्।