ሀዋላ ሲበላሽ አቤቱታ የት ያቀርባሉ? የNBE ፈቃድ ዝርዝርና የ10 የሥራ ቀን ደንብ

ገንዘብ ከላኩ በኋላ ሁለት ጥያቄ ብቻ ይቀራል፦ የተጠቀሙበት ተቋም በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ (NBE) ፈቃድ አለው ወይ? እና ገንዘቡ ካልደረሰ ወይም ከተቀነሰ አቤቱታውን ወዴት ያቀርባሉ? ሁለቱም ጥያቄዎች መልሳቸው በNBE ድረ ገጽ ላይ በይፋ ተቀምጧል፤ ሆኖም ዝርዝሩን በስህተት ማንበብ ቀላል ነው። ይህ ጽሑፍ በ2026-09-30 ከገጾቹ ላይ በቀጥታ የተነበበውን ይዘት ይዞ የሚሄድ ነው።

የዚህ ጽሑፍ የመክፈቻ ምስል የዚያኑ ገጽ ማስጠንቀቂያ፣ የዝርዝሩን ቀንና የአቤቱታ መስመሮች በቀጥታ ያሳያል። NBE በዚሁ ገጽ ላይ በግልጽ እንዲህ ይላል፦ ፈቃድ የሌለው የሀዋላና የገንዘብ ማስተላለፍ አገልግሎት መስጠትም ሆነ መጠቀም በኢትዮጵያ ሕግ ወንጀል ነው። "መጠቀም" የሚለው ቃል እዚህ ላይ ጠቃሚ ነው — ተጠያቂነቱ በላኪውም ላይ ይወድቃል።

ተቋሙን በNBE ዝርዝር ላይ የሚያገኙበት ቦታ

ይፋዊው ዝርዝር nbe.gov.et/mta/ በሚለው ገጽ ላይ ነው ያለው። ገጹ ራሱ ዝርዝሩ የተዘጋጀው ነሐሴ 7 ቀን 2026 (August 7th, 2026) እንደሆነ ይናገራል። በ2026-09-30 ገጹን ስንቆጥረው 73 ስም ተዘርዝሮ ነበር።

ነገር ግን 73 ማለት 73 ተቋም ማለት አይደለም። "Lari Exchange" ሁለት ጊዜ ተጽፏል፤ ስለዚህ የተለያዩ ስሞች 72 ናቸው።

ዝርዝሩን ሲያነቡ የሚያሳስቱ አራት ነገሮች

አንደኛ፦ ስሞቹ አንድ ዓይነት አይደሉም። በዝርዝሩ ውስጥ ሙሉ ሕጋዊ የኩባንያ ስሞች (Remitly Inc.፣ TAPTAP SEND UK LTD)፣ የንግድ ምልክት ስሞች (Money Gram፣ Western Union International Money Transfer) እና የግለሰብ የሚመስል አንድ ስም (Adale Dawit Dagnachew) አብረው ተቀምጠዋል። ስለዚህ በመስኮቱ ላይ የሚያዩት ስያሜ በዝርዝሩ ላይ አለመገኘቱ ብቻውን ተቋሙ ፈቃድ የለውም ማለት አይደለም።

ሁለተኛ፦ አንዳንድ ስሞች ገደብ ይዘዋል። "Red Sea Money Transfer Ltd, (UK Only)" የሚለው ቀጥተኛ የአገር ገደብ ነው፤ "Alansari Exchange (Cash)" ደግሞ የአገልግሎት ዓይነት ያመለክታል። ሌሎች ደግሞ የተመዘገቡበትን አገር በስማቸው ውስጥ ይዘዋል — Kredete INC (USA)፣ SGCPAY (AUS) Limited፣ Finpay Tech Limited (UK)፣ Terra Payment Service (UK) Limited።

ሦስተኛ፦ ዝርዝሩ ፈቃዱ ምን እንደሚሸፍን አይናገርም። በዝርዝሩ ላይ VISA International Service፣ Master Card Settlemen እና Paypal INC የሚሉ ስሞችም አሉ። እነዚህ በዝርዝሩ ላይ መኖራቸው በእነሱ በኩል ወደ ኢትዮጵያ ሀዋላ መላክ ይቻላል ማለት አይደለም፤ ገጹ የሚሰጠው ስም ብቻ ነው፣ የፈቃዱን ወሰን አይገልጽም።

አራተኛ፦ ዝርዝሩ የቅጽበት ፎቶ እንጂ ቀጥታ የሚዘመን መዝገብ አይደለም። ከነሐሴ 7 ቀን 2026 በኋላ የተሰጠ ወይም የተሰረዘ ፈቃድ እስከሚቀጥለው ዝመና ድረስ ላይታይ ይችላል። ስለዚህ ዝርዝሩን ሲጠቅሱ የተመለከቱበትን ቀን አብረው ይመዝግቡ።

የመቀበያውን ጫፍ በተመለከተ፣ Telebirr Remit፣ CBE Connect፣ Safari M-Pesa Mobile Financial Services Plc፣ Yaya Wallet፣ Kacha Remit እና Chapa Remit ሁሉም በዚሁ ዝርዝር ላይ ይገኛሉ። ተቀባዩ በባንክ፣ በሞባይል ዋሌት ወይም በጥሬ ገንዘብ ሲወስድ ያለው ልዩነት በባንክ፣ በሞባይል ዋሌት ወይስ በጥሬ ገንዘብ መቀበል በሚለው ጽሑፍ ተብራርቷል።

ስሙ ካልተገኘ ምን ማድረግ አለብዎት

ወዲያውኑ "ሕገወጥ ነው" ብለው ከመደምደም በፊት ሁለት ነገር ያድርጉ፦ የተቋሙን ሙሉ ሕጋዊ ስም ከደረሰኙ ላይ ይውሰዱ (የመስኮቱ ስያሜ የንግድ ስም ሊሆን ይችላል)፣ እና "ገንዘቡ ወደ ኢትዮጵያ የሚደርሰው በየትኛው ድርጅት በኩል ነው?" ብለው ይጠይቁ። የመላኪያውና የመቀበያው አገር ሁለቱም ፈቃድ እንዲኖራቸው የማረጋገጥ ዘዴ ከኩዌት ወደ ኢትዮጵያ በሚልኩበት ጊዜ የሁለቱን ጫፍ ዝርዝሮች ማገናዘብ በሚለው ጽሑፍ በተግባር ታይቷል።

ከዚህ በኋላም ስሙ ካልተገኘና ተቋሙ ማስረጃ መስጠት ካልቻለ፣ NBE ጥርጣሬ ያለበትን የሀዋላ እንቅስቃሴ የሚቀበልበት መስመር [email protected] ወይም 6230 ነው። ሕገወጥ hawala የሚታወቅባቸው ምልክቶች ተለይተው ተጽፈዋል።

አቤቱታ ማቅረብ፦ የ10 የሥራ ቀን ደንብ

ገንዘቡ ካልደረሰ ወይም ካልተጠበቀ ተመን ከተቀነሰ፣ NBE በቀጥታ አይገባም። በFinancial Consumer Protection and Education Directorate (FCPED) ገጽ ላይ የተቀመጠው ቅደም ተከተል ግልጽ ነው።

• ደረጃ 1 — አቤቱታዎን መጀመሪያ ለተጠቀሙበት ተቋም ያቅርቡ። ገጹ እንደሚለው NBE ጉዳዩን የሚመለከተው ተቋሙ ለመፍታት ዕድል ካገኘ በኋላ በ10 የሥራ ቀናት ውስጥ ሳይፈታ ሲቀር ብቻ ነው።
• ደረጃ 2 — ወደ FCPED መሄድ የሚችሉት በሁለት ሁኔታ ነው፦ ተቋሙ በሰጠው ውሳኔ ካልረኩ፣ ወይም አቤቱታዎን ካቀረቡ በኋላ በ10 የሥራ ቀናት ውስጥ ምንም ምላሽ ካላገኙ።
• ደረጃ 3 — ሰነዶቹን ይዘው ይቅረቡ።

ይህ ማለት የመጀመሪያው ቀን የሚቆጠረው ለተቋሙ ካመለከቱበት ዕለት ጀምሮ ነው። ስለዚህ ለተቋሙ ሲያመለክቱ ጽሑፍ ይጠቀሙ፣ ቀኑን ያስመዝግቡ፤ ያለበለዚያ የ10 ቀኑ መነሻ ማስረጃ አይኖርዎትም። ስም ሲሳሳት ወይም ሀዋላው ሲዘገይ በየትኛው ቅደም ተከተል መንቀሳቀስ እንዳለብዎት በዚህ ጽሑፍ ተዘርዝሯል።

FCPED የሚጠይቅዎት ሰነዶች

ገጹ ላይ በደረጃ 3 ሥር የተዘረዘሩት እነዚህ ናቸው፦

1. የተሞላ የማመልከቻ ቅጽ — የእርስዎ አድራሻ፣ የቅሬታው ዝርዝር፣ የደረሰብዎት ኪሳራ እና የሚፈልጉት መፍትሔ።
2. ከተቋሙ የተሰጠ የመጨረሻ የጽሑፍ ምላሽ።
3. ከተቋሙ ጋር የተደረገ የደብዳቤ ልውውጥ ቅጂ።
4. የስልክ ግንኙነት መዝገብ — ቀን፣ ሰዓት፣ የተደወለበት ቁጥር እና ማስታወሻ።
5. የባንክ ወይም የሂሳብ መግለጫ (የሚመለከት ከሆነ)።
6. የአገልግሎት ስምምነት እና ሌላ ተያያዥ ሰነድ።

ከእነዚህ ውስጥ ሦስቱ የሚሰበሰቡት በመስኮቱ ላይ እያሉ ብቻ ነው — ደረሰኙ፣ የመከታተያ ቁጥሩ እና የተነገርዎት ተመን። ከወጡ በኋላ ለማግኘት ይከብዳል።

NBE አቤቱታውን የማይቀበልባቸው አምስት ሁኔታዎች

ገጹ ላይ በተደጋጋሚ ከሚጠየቁ ጥያቄዎች ክፍል የተዘረዘሩት እነዚህ ናቸው፦ የተጠየቁት ሰነዶች ወይም ሁኔታዎች ካልተሟሉ፤ ጉዳዩ ቀደም ብሎ በNBE ውሳኔ ካገኘ፤ ጉዳዩ ከNBE ሥልጣን ውጪ ከሆነ፤ ጉዳዩ በፍርድ ቤት ውሳኔ ካገኘ፤ ወይም ጉዳዩ አሁን በፍርድ ቤት ክርክር ላይ ከሆነ።

ሦስተኛው ነጥብ ለሀዋላ ላኪዎች ልዩ ትርጉም አለው። የFCPED ዝርዝር የፋይናንስ ምርቶች ውስጥ ሞባይል ገንዘብ፣ ሞባይል ባንኪንግ፣ ኤቲኤም፣ የቁጠባ ሂሳብና ብድር በስም ተጠቅሰዋል፤ "ሀዋላ" ግን በስም አልተጠቀሰም። የሚሸፈነው "በNBE የጸደቀ ማንኛውም ሌላ የፋይናንስ ምርት ወይም አገልግሎት" በሚለውና "የግብይት አለመሳካት" በሚለው መግለጫ ሥር ነው። ስለዚህ አቤቱታዎን ሲጽፉ የተጠቀሙበትን ፈቃድ ያለው ተቋም ስም ግልጽ ማድረግ ይጠቅማል።

ከውጭ አገር ሆነው ማመልከት

የFCPED ገጽ ላይ ያለው የአቤቱታ ቅጽ በሰባት ደረጃ የተከፈለ የመስመር ላይ ቅጽ ነው፤ በእንግሊዝኛና በአማርኛ ጎን ለጎን የተጻፈ ነው። ለውጭ ላኪዎች ሁለት ነገር ጠቃሚ ነው፦

• ቅጹ በሌላ ሰው ወክሎ ማመልከት የሚቻልበት ክፍል አለው፤ በዚህ ጊዜ የውክልና ማስረጃ (Power of Attorney) ማያያዝ ይጠበቅብዎታል። ደረሰኙና የባንክ መግለጫው በኢትዮጵያ ካለው ተቀባይ እጅ ሲሆን ይህ መንገድ ይረዳል።
• ቅጹ መጨረሻ ላይ የሚፈርሙበት መግለጫ NBE መረጃዎን ለተቋሙ ሊያካፍል እንደሚችልና ጉዳዩን ማንነት ሳይገለጽ ለትምህርት ሊያወጣው እንደሚችል ይናገራል።

ከመስመር ላይ ቅጹ ሌላ ገጹ የሚዘረዝራቸው መስመሮች፦ በኢሜይል፣ በስልክ 6230፣ በአካል በFCPED ቢሮ፣ እና በፖስታ ሳጥን ቁጥር 5550።

አንድ ነገር ግን ልብ ይበሉ፦ በ2026-09-30 ስንመለከተው በFCPED ገጹ ተደጋጋሚ ጥያቄዎች ክፍል ውስጥ የተጻፈው የኢሜይል አድራሻ [email protected] ሲሆን፣ በዚያው ገጽ የመገናኛ ክፍልና በሀዋላ ዝርዝሩ ገጽ ላይ የተጻፈው ግን [email protected] ነው። ሁለቱ ፊደላት ይለያያሉ። መልእክትዎ እንዳይመለስ ሁለቱም ገጾች የሚስማሙበትን [email protected] መጠቀም ይሻላል፤ መልእክቱ ከተመለሰ በ6230 ይደውሉ።

ከመላክዎ በፊት የሚወስዱት አጭር ማስታወሻ

1. የተቋሙን ሙሉ ሕጋዊ ስም ይጠይቁ፤ በNBE ዝርዝር ላይ ይፈልጉት፤ የተመለከቱበትን ቀን ይመዝግቡ።
2. ገንዘቡ በኢትዮጵያ በኩል በየትኛው ድርጅት እንደሚደርስ ጠይቀው ያንን ስም ለብቻው ያረጋግጡ።
3. ደረሰኝ ይውሰዱ፣ የመከታተያ ቁጥሩን ለተቀባዩ ይላኩ።
4. ችግር ሲፈጠር መጀመሪያ ለተቋሙ በጽሑፍ ያመልክቱ፤ ቀኑን ይያዙ፤ 10 የሥራ ቀናት ይቁጠሩ።
5. ምላሽ ካልመጣ ሰነዶቹን አሰባስበው ወደ FCPED ይሂዱ።

ስለ ዲጂታል ንብረት አንድ ነጥብ፦ USDT ወይም ሌላ ክሪፕቶ በመጠቀም ገንዘብ ማስተላለፍ በNBE ፈቃድ የተሰጠው የሀዋላ መንገድ አይደለም፤ በዚህ ጽሑፍ የተገለጸው የአቤቱታ ሂደትም አይሸፍነውም።

ምንጮች

• NBE — Money Remittance Transfer Agencies — ዝርዝሩ as of August 7th, 2026፤ በ2026-09-30 የተቆጠሩ 73 ስሞች (72 የተለያዩ)
• NBE — Financial Consumer Protection and Education (FCPED) — የ10 የሥራ ቀን ደንብ፣ የሰነድ ዝርዝሩ፣ የማይቀበሉባቸው አምስት ሁኔታዎችና የአቤቱታ መስመሮች፤ በ2026-09-30 የተነበበ